Rodzaje blachy dachowej według kształtu arkusza
Pierwszy podział dotyczy tego, jak blacha wygląda na dachu i jak się ją montuje. Od kształtu zależy minimalny spadek, rozstaw łat i ilość odpadu.
Blachodachówka arkuszowa – blacha stalowa powlekana, wytłoczona tak, by imitowała rzędy dachówek, w arkuszach ciętych na długość połaci (od kilkudziesięciu centymetrów do kilku metrów, szerokość ok. 1,2 m). Na prostym dachu jedno- lub dwuspadowym daje mało łączeń i szybki montaż. Długie arkusze trudniej jednak przewieźć i wnieść na dach, a przy skomplikowanej bryle rośnie odpad.
Blachodachówka modułowa – krótkie panele o stałej długości, zwykle jeden lub dwa rzędy „dachówek”, czyli ok. 35–70 cm. Łaty daje się co długość modułu, najczęściej ok. 35 cm. Panele układa się jak klocki, co ułatwia pracę przy lukarnach i koszach, a odpad jest niewielki (często ok. 5%). Minimalny spadek podaje producent – dla wielu systemów modułowych to ok. 12–14°.
Blacha trapezowa – blacha z przetłoczeniami w kształcie trapezu, oznaczana literą T i wysokością fali w milimetrach: T-18 ma falę 18 mm, T-35 ok. 35 mm. Wyższa fala to sztywniejszy arkusz, rzadsze podpory i mniejszy dopuszczalny spadek. Trapez dominuje na stodołach, wiatach i halach, ale coraz częściej trafia też na domy o prostej bryle. O doborze profilu do budynku piszemy w artykule dach budynku gospodarczego z blachy.
| Rodzaj | Długość elementu | Minimalny spadek (orientacyjnie) | Gdzie pasuje |
|---|---|---|---|
| Blachodachówka arkuszowa | na wymiar połaci | zwykle ok. 9–14° (wg producenta) | proste dachy jedno- i dwuspadowe |
| Blachodachówka modułowa | ok. 35–70 cm | często ok. 12–14° | dachy z lukarnami i koszami |
| Blacha trapezowa | na wymiar połaci | T-18 ok. 8–9°, T-35 ok. 6–7°, T-55 ok. 4° | budynki gospodarcze, wiaty, hale |
| Panel na klik | na wymiar połaci | zwykle ok. 8–14° (wg systemu) | nowoczesne domy, proste połacie |
| Rąbek podwójny | na wymiar połaci | od ok. 3–5° | małe spadki, tytan-cynk, miedź |
Rąbek stojący: panel na klik i rąbek podwójny
Rąbek stojący – pokrycie z wąskich pasów blachy łączonych na pionowo stojących zamkach, biegnących od okapu do kalenicy. Mocowania (klipsy albo perforowany pas montażowy) chowają się pod zamkiem, więc na połaci nie widać wkrętów. Pod rąbek daje się zwykle pełne deskowanie albo gęste łaty, zależnie od systemu.
Panel na klik – gotowy panel z fabrycznie wyprofilowanym zamkiem, który zatrzaskuje się na sąsiednim bez zaginania narzędziami. Montaż jest szybki i nie wymaga maszyny, ale producenci wymagają zwykle spadku rzędu 8–14°, zależnie od systemu.
Rąbek podwójny – tradycyjne łączenie, w którym brzegi sąsiednich pasów zagina się dwukrotnie ręcznie albo maszyną. Taki zamek jest bardzo szczelny, dlatego sprawdza się nawet przy spadku ok. 3–5° i na trudnych detalach. Potocznie mówi się czasem o rąbku „na zgrzew”, od maszyny zamykającej zamek, choć blachy nie łączy się tu termicznie.
Grubość rdzenia – co naprawdę znaczy „0,5 mm”
Grubość rdzenia – nominalna grubość stalowej blachy razem z powłoką cynkową, ale bez warstw lakieru. Każdy wyrób ma dopuszczalne odchyłki od grubości nominalnej, więc pomiar na budowie może pokazać odrobinę mniej niż liczba z oferty. Gdy różnica wydaje się duża, poproś sprzedawcę o kartę techniczną i dokument dostawy.
- 0,45 mm – spotykana w tańszych wyrobach, na dach domu to minimum, a nie standard,
- 0,5 mm – standard dla blachodachówek, trapezów dachowych i paneli na klik,
- 0,6–0,7 mm – trapezy na duże rozpiętości, hale, wiaty z rzadkimi płatwiami,
- ok. 0,7 mm – typowa grubość blachy tytanowo-cynkowej na rąbek.
Powłoka metaliczna: cynk Z275 czy aluzynk AZ
Blacha powlekana to kanapka. Od strony zewnętrznej, licząc od rdzenia:
- rdzeń stalowy (np. 0,5 mm),
- powłoka metaliczna – cynk lub aluzynk, ok. 20 µm na stronę przy Z275,
- warstwa pasywacyjna, która poprawia przyczepność,
- podkład (primer),
- powłoka organiczna, czyli lakier nawierzchniowy – od ok. 25 µm do ok. 50 µm i więcej.
Od spodu blacha ma zwykle tylko cienki lakier ochronny. Ma to znaczenie w budynkach z wilgotnym i agresywnym wnętrzem, np. w oborze.
Powłoka cynkowa Z275 – warstwa cynku nanoszona ogniowo na stal. Liczba w oznaczeniu to masa cynku w gramach na m² łącznie po obu stronach, więc Z275 to 275 g/m², mniej więcej 20 µm na stronę. Cynk chroni stal katodowo: przy drobnej rysie to on koroduje pierwszy, a nie stal.
Aluzynk (AZ) – powłoka ze stopu aluminium i cynku z niewielkim dodatkiem krzemu, w którym przeważa aluminium. Oznacza się ją np. AZ150 lub AZ185 – liczba to masa powłoki w g/m² dla obu stron razem. Aluminium tworzy trwałą barierę, a cynk nadal chroni stal katodowo, choć na krawędziach cięcia słabiej niż czysty cynk.
Obie powłoki chronią stal tylko wtedy, gdy są ciągłe. Rysy z montażu i miejsca po cięciu zabezpiecza się farbą zaprawkową w kolorze blachy, a metalowe wióry po wierceniu usuwa z dachu od razu, bo rdzewiejąc, zostawiają plamy na lakierze.
Powłoki organiczne – od poliestru do PVDF
Lakier nawierzchniowy odpowiada za kolor, odporność na słońce i zarysowania. Grubość podaje się w mikrometrach (µm) i razem z klasami odporności znajdziesz ją w karcie technicznej wyrobu.
Poliester – najpopularniejsza i najtańsza powłoka, zwykle ok. 25 µm, gładka i błyszcząca. Sprawdza się na budynkach gospodarczych i tam, gdzie liczy się cena, ale szybciej płowieje i łatwiej ją zarysować przy montażu.
Poliester matowy – ok. 35 µm, lekko chropowata struktura bez połysku. Grubsza warstwa lepiej znosi UV i rysy, dlatego to dziś najczęściej wybierana powłoka na blachodachówki domów.
Pural (PU) – powłoka poliuretanowa z dodatkiem poliamidu, ok. 50 µm. Odporna na ścieranie, zarysowania, UV i czynniki chemiczne, więc wybiera się ją tam, gdzie dach ma długo wyglądać dobrze w trudniejszych warunkach.
HBP – poliester o podwyższonej grubości (ang. high build polyester), zwykle ok. 35–50 µm zależnie od producenta, o drobnoziarnistej strukturze. Lepiej niż zwykły poliester znosi zarysowania i pogodę, a zachowuje podobną elastyczność przy gięciu.
PVDF – polifluorek winylidenu z akrylem, stosunkowo cienki (ok. 25–35 µm), ale twardy i bardzo odporny na chemikalia oraz blaknięcie koloru. Jest drogi, dlatego spotyka się go głównie na elewacjach i obiektach przemysłowych.
| Powłoka | Typowa grubość | Mocna strona | Słabsza strona |
|---|---|---|---|
| Poliester (połysk) | ok. 25 µm | cena, dużo kolorów | płowienie, rysy |
| Poliester matowy | ok. 35 µm | UV i rysy lepiej niż połysk | wyższa cena niż połysk |
| HBP | ok. 35–50 µm | odporność na zarysowania | parametry zależą od producenta |
| Pural (PU) | ok. 50 µm | ścieranie, chemia, UV | wyższa cena |
| PVDF | ok. 25–35 µm | trwałość koloru, chemia | wysoka cena |
| Plastizol | ok. 200 µm | bardzo gruba, odporna na rysy | słabsza odporność na UV |
Grubsza powłoka zwykle oznacza dłuższą gwarancję producenta, ale samo „µm” nie wystarczy do porównania. Do tego służą klasy z karty technicznej.
Klasy RC i RUV – jak czytać kartę produktu
Klasy RC i RUV – oznaczenia odporności powłoki organicznej, które producenci podają w karcie technicznej blachy. RC dotyczy odporności na korozję, a RUV – na promieniowanie UV, czyli tego, jak długo powłoka zachowuje kolor i połysk. Im wyższa cyfra przy literach, tym trwalsza powłoka. Klasy opisują zwykle stronę wierzchnią, więc o powłokę od spodu zapytaj osobno.
Klasę RC dobiera się do otoczenia budynku. Na domu z dala od zakładów przemysłowych blacha pracuje w łagodnych warunkach, a nad oborą od spodu atakują ją amoniak i para wodna. Tam o trwałości decyduje powłoka strony spodniej, a nie lakier od góry, dlatego przy budynku inwentarskim porównuj oferty właśnie pod tym kątem.
Rodzaje blachy dachowej z metali nieżelaznych
Blacha tytanowo-cynkowa – cynk z niewielkimi dodatkami tytanu i miedzi, na dachach zwykle o grubości ok. 0,7 mm. Nie ma lakieru: z czasem pokrywa się matową, szarą patyną, która chroni metal przed dalszą korozją. Kładzie się ją na rąbek podwójny, a często także jako rynny i obróbki – o doborze systemu rynnowego piszemy w tekście rynny i obróbki blacharskie – jak dobrać system. Woda spływająca z miedzi nie powinna trafiać na tytan-cynk, bo przyspiesza jego korozję.
Blacha miedziana – arkusze i taśmy z miedzi przeznaczone na pokrycia i obróbki, układane zwykle na rąbek podwójny. Miedź najpierw ciemnieje, a po wielu latach pokrywa się zieloną patyną; przy czystym, wiejskim powietrzu trwa to dłużej niż w mieście. To jeden z najdroższych materiałów na dach, dlatego częściej spotyka się go na wieżach, daszkach i obróbkach niż na całych połaciach domów.
Filc antykondensacyjny
Filc antykondensacyjny – warstwa włókniny naklejana fabrycznie na spód blachy (najczęściej trapezowej). Przyjmuje parę wodną, która skrapla się na zimnej blasze, i oddaje ją, gdy powietrze się ociepli. Stosuje się go w nieocieplonych garażach, wiatach i stodołach. Nie zastępuje membrany dachowej, a przy zakładach poprzecznych usuwa się go z pasa zakładu, żeby nie podciągał wody. Filcu nie da się dokleić później, więc decyzję podejmuje się przy zamówieniu.
Jak czytać ofertę na blachę – ściąga
| Zapis w ofercie | Co oznacza | O co dopytać |
|---|---|---|
| 0,5 mm | grubość rdzenia z cynkiem, bez lakieru | czy to na pewno rdzeń, a nie grubość całkowita |
| Z275 | 275 g cynku na m², obie strony razem | przy mniejszej liczbie cynku jest mniej |
| AZ150 / AZ185 | aluzynk, 150 lub 185 g/m² | jak zabezpieczyć krawędzie cięcia |
| poliester 25 µm | powłoka błyszcząca | okres i warunki gwarancji na powłokę |
| mat 35 µm | poliester matowy | czy obróbki są w tej samej powłoce |
| RC3 / RUV3 | klasy odporności powłoki na korozję i na UV | czy klasy dotyczą strony wierzchniej i jaka jest powłoka od spodu |
| T-35 | trapez o fali ok. 35 mm | tabela obciążeń dla Twojego rozstawu łat |
| z filcem | włóknina na spodzie arkusza | czy filc jest zdjęty na zakładach |
Porządna oferta na pokrycie z blachy powinna zawierać co najmniej sześć informacji:
- rodzaj i profil (np. blachodachówka modułowa, trapez T-35),
- grubość rdzenia w milimetrach,
- podłoże metaliczne (np. Z275 albo AZ150),
- rodzaj i grubość powłoki w µm oraz kolor według palety RAL,
- warunki gwarancji producenta na perforację i na powłokę,
- akcesoria systemowe: obróbki, gąsiory i wkręty w tej samej powłoce i kolorze.
Zakup blachy w gminie Potworów – karta, pomiar i dowóz
Najwięcej pożytku ze słownika jest w składzie, gdy zestawiasz dwie oferty na ten sam dach. Gminę obsługuje 10 firm z naszego porównania składów pokryć i dekarzy z okolic Potworowa. Sprzedaż materiałów pokryciowych potwierdziliśmy publicznie u sześciu z nich, a częściowo u dwóch kolejnych. Ich siedziby leżą od ok. 6 do ok. 34 km od centrum Potworowa, więc o termin i koszt dostawy długich arkuszy pytaj już przy pierwszej wycenie.
- Karta techniczna – poproś o nią przy każdej ofercie i sprawdź pojęcia z tego słownika: grubość rdzenia, powłokę metaliczną, rodzaj i grubość lakieru oraz klasy RC i RUV.
- Pomiar – arkusze na wymiar zamawia się z wymiarów połaci, a pomiar z wyceną na miejscu potwierdziliśmy u czterech firm i częściowo u dwóch. Ustal, kto mierzy dach i kto odpowiada za błąd w długości arkuszy.
- Dowóz – cztery firmy z zestawienia piszą w opisie oferty o transporcie materiału na budowę. Zapytaj, czy auto podjedzie pod sam dom i kto rozładuje arkusze, żeby ich nie zgiąć.
- Obróbki w tej samej powłoce – rynny, obróbki blacharskie i okna dachowe ma w ofercie 9 z 10 firm, więc gąsiory, wiatrownice i pas nadrynnowy zamówisz razem z blachą.
- Materiał i montaż osobno – dwie firmy sprzedają pokrycia, a krycie organizują przez współpracujące ekipy. Wtedy zapisz, kto odpowiada za dobór blachy, a kto za montaż zgodny z instrukcją producenta.
Na fakturze sprawdź stawkę VAT. Blacha kupiona samodzielnie w składzie co do zasady ma 23%. Przy remoncie dachu w domu jednorodzinnym stałego zamieszkania, którego powierzchnia użytkowa nie przekracza 300 m², dekarz stosuje stawkę 8% (art. 41 ust. 12–12c w zw. z art. 146ef ustawy o VAT), a blachę kupioną i położoną przez dekarza co do zasady rozlicza się razem z usługą. Przejście z papy czy starej dachówki na blachę to nadal remont, bo definicja z art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane pozwala użyć innych wyrobów niż w stanie pierwotnym. Czy przy twoim budynku trzeba coś zgłaszać, wyjaśniamy w tekście wymiana pokrycia dachu – zgłoszenie czy pozwolenie.
Ceny poszczególnych rodzajów pokryć zebraliśmy w artykule ile kosztuje pokrycie dachu w Potworowie, a przed podpisaniem umowy przejrzyj nasz poradnik jak wybrać firmę dekarską w Potworowie i okolicy.
Najczęstsze pytania
Jaka grubość blachy dachowej wystarczy na dom?
Na dach domu jednorodzinnego wystarczy blacha o grubości rdzenia 0,5 mm i to jest dziś standard dla blachodachówek, trapezów dachowych oraz paneli na klik. Blacha 0,45 mm to minimum, spotykane w tańszych wyrobach. Grubsze blachy, 0,6–0,7 mm, stosuje się głównie przy dużych rozpiętościach między podporami, na halach i wiatach. Tytan-cynk ma zwykle ok. 0,7 mm. W ofercie sprawdź, czy podana grubość dotyczy rdzenia, a nie całości z lakierem.
Czym różni się blachodachówka modułowa od arkuszowej?
Blachodachówka modułowa to krótkie panele o stałej długości, zwykle ok. 35–70 cm, a arkuszowa jest cięta na wymiar całej połaci. Moduły łatwiej przewieźć, wnieść na dach i dopasować do lukarn czy koszy, a odpad jest mały. Arkusze dają mniej łączeń i szybszy montaż na prostym dachu dwuspadowym. Oba rodzaje mają podobne powłoki, ale różnią się minimalnym spadkiem – dla modułowych producenci często podają ok. 12–14°.
Która powłoka blachy jest trwalsza: poliester czy pural?
Pural jest trwalszy od zwykłego poliestru, bo ma grubszą warstwę, ok. 50 µm zamiast ok. 25 µm, i lepiej znosi ścieranie, zarysowania oraz promieniowanie UV. Poliester matowy, ok. 35 µm, plasuje się pośrodku i jest najczęściej wybierany na domy. Do porównania dwóch konkretnych blach lepiej jednak użyć klas RC i RUV z karty technicznej każdej z nich oraz warunków gwarancji producenta, a nie samej nazwy powłoki.
Co oznacza oznaczenie Z275 na blasze?
Oznaczenie Z275 mówi, że blacha ma powłokę cynkową o masie 275 gramów na metr kwadratowy, liczonej łącznie po obu stronach. To mniej więcej 20 µm cynku na każdą stronę. Producent podaje to oznaczenie w karcie technicznej, obok grubości rdzenia. Z275 jest typowym podłożem pod blachy dachowe. Mniejsza liczba oznacza cieńszą warstwę cynku, a oznaczenie zaczynające się od AZ, np. AZ150, dotyczy powłoki ze stopu aluminium i cynku.
Czy blacha na rąbek stojący nadaje się na mały spadek dachu?
Tak, ale tylko rąbek podwójny, zaginany ręcznie lub maszyną, sprawdza się przy bardzo małych spadkach, nawet od ok. 3–5°. Panele na klik, które zatrzaskuje się bez narzędzi, wymagają zwykle spadku rzędu 8–14°, zależnie od systemu. Dokładną wartość zawsze podaje producent w instrukcji montażu. Przy małym spadku ważne jest też podłoże: pod rąbek daje się zwykle pełne deskowanie albo gęste łaty oraz odpowiednią membranę. Panel na klik położony na zbyt płaskim dachu może przeciekać na zamkach.